ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΓΚΟΣ: Το επάγγελμα, σημαντικό στοιχείο της προσωπικότητας

Εμπεριστατωμένη ήταν η εισήγηση του Δημήτρη Τσίγκου

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΙΓΚΟΥ

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΑΡΧΗ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ
Της Εύης Τριανταφύλλου
Τ΄αυτονόητα, που δυστυχώς, πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν, επεσήμανε ο Διευθυντής του 1ου Γενικού Λυκείου Άνω Λιοσίων Δημήτρης Τσίγκος, κατά την ημερίδα της Ένωσης Γονέων Άνω Λιοσίων, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου, με θέμα τον επαγγελματικό προσανατολισμό. «Όταν το επάγγελμα διαλέγεται με αγάπη, τότε εκείνος που το εξασκεί επιδίδεται σ’ αυτό και αποδίδει, κάνει μια σημαντική και σπουδαία καριέρα, με πολλές ωφέλειες για τον ίδιο και το σύνολο» υπογράμμισε, μεταξύ άλλων κατά την εισήγησή του , ο Λυκειάρχης, Δημήτρης Τσίγκος. Το πλήρες κείμενο της ομιλίας του, έχει ως εξής:

Απαραίτητο για τη συντήρηση και την εξασφάλιση των αναγκαίων για τη ζωή είναι ασφαλώς το επάγγελμα, που εξασκεί κάθε άνθρωπος. Το ερώτημα ποιο επάγγελμα πρέπει καθένας να ακολουθήσει και αν πράγματι αυτό που θα διαλέξει θα του αποδώσει όσα περιμένει, απασχολεί τους ανθρώπους από τη νεαρή τους ηλικία, από τη στιγμή που το άτομο αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι πρέπει να ενταχθεί ενεργά στο κοινωνικό σύνολο. Όλοι μας έχουμε παρατηρήσει ότι από τη νηπιακή σχεδόν ηλικία ο άνθρωπος, ασυνείδητα, ασχολείται με το τι θα γίνει όταν μεγαλώσει, ποιο επάγγελμα θα εξασκήσει. Σοβαρά και επίμονα το θέμα της επαγγελματικής αποκατάστασης απασχολεί το νέο, όταν βρίσκεται στο τέλος της μορφωτικής κλίμακας. Η ανάγκη ν’ αποφασίσει με τι θ’ ασχοληθεί όταν θα μπει στον αγώνα για την επιβίωση, όταν έρθει η ώρα της βιοπάλης, φαίνεται τότε πιο επιτακτική και το ζήτημα βασανίζει διαρκώς το μυαλό του. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Λέγοντας, λοιπόν,επαγγελματική αποκατάσταση, εννοούμε το επάγγελμα που θα διαλέξει κάποιος να εξασκήσει και τη σταδιοδρομία του σ’ αυτό. Βέβαια η εκλογή του επαγγέλματος δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε απόλυτα σύμφωνη με τις ικανότητες και δυνατότητες του καθενός, ούτε όλοι οι νέοι είναι ώριμοι και κατασταλαγμένοι για να μπορέσουν να διαλέξουν το κατάλληλο γι’ αυτούς επάγγελμα, ούτε πολύ περισσότερο ενημερωμένοι. Χρειάζονται, λοιπόν, για την επίλυση του προβλήματος ειδικά κριτήρια και προϋποθέσεις. Πότε όμως ξεκινά η προετοιμασία για την επαγγελματική αποκατάσταση;. Αρχίζει από την εφηβική ηλικία. Το νεαρό άτομο συνειδητοποιεί ότι πρέπει να ζήσει μέσα στην κοινωνία που βρέθηκε με δικές του δυνάμεις και όχι να συντηρείται από τους γονείς του ή άλλους. Πέρα, όμως, από την εξασφάλιση των αναγκαίων για τη ζωή, το άτομο πρέπει να προσφέρει και στο σύνολο, στην κοινωνία του. Ένας τρόπος προσφοράς είναι και το επάγγελμα, που κάθε άτομο εξασκεί. Με αυτό προσφέρει στο άτομο του, αλλά και στο κοινωνικό σύνολο, έτσι, αισθάνεται χρήσιμο και ωφέλιμο μέλος της ομάδας, που είναι ενταγμένο. Ακόμα αποκτά κύρος, προσωπικότητα, οικονομική ανεξαρτησία και ικανότητα ν’ αντιμετωπίζει τη ζωή. Το επάγγελμα, λοιπόν, αποτελεί βασική προϋπόθεση μιας ολοκληρωμένης και συγκροτημένης προσωπικότητας. Ας εξετάσουμε τα κριτήρια που απαιτούνται για την επιλογή του, αλλά και τα αποτελέσματα της σωστής ή όχι επιλογής. Βασικότερο και σπουδαιότερο κριτήριο η αγάπη και η έφεση για το επάγγελμα που διαλέγει κανείς. Συχνά συναντούμε ανθρώπους που εξασκούν κάποιο επάγγελμα που δεν αγαπούν ή δεν τους αρέσει. Και το γεγονός αυτό οφείλεται στην κακή εκτίμηση του νέου, όταν έπαιρνε την απόφαση του, αλλά τις πιο πολλές φορές στην παρέμβαση των μεγαλύτερων και μάλιστα των γονέων, που επιμένουν, με πρόφαση την πείρα και τη διορατικότητα τους, να υποδεικνύουν και να επιβάλλουν στα παιδιά τους το επάγγελμα της δικής τους προτίμησης. Αλλά τότε δεν υπάρχει από τη μεριά του νέου η αγάπη και ο ζήλος που χρειάζονται για την επιτυχία σε οποιοδήποτε τομέα της ζωής. Όταν το επάγγελμα διαλέγεται με αγάπη, τότε εκείνος που το εξασκεί επιδίδεται σ’ αυτό και αποδίδει, κάνει μια σημαντική και σπουδαία καριέρα, με πολλές ωφέλειες για τον ίδιο και το σύνολο. Η εκλογή οποιουδήποτε επαγγέλματος είναι αναγκαία και απαραίτητη, επειδή μόνο έτσι επιτυγχάνεται η ατομική πρόοδος, αλλά και γενικότερα η κοινωνική. Η εργασία είναι ένα μέσο για την προσφορά μας στο κοινωνικό σύνολο και για το λόγο αυτόν πρέπει να γίνεται με ζήλο και θέρμη,. Μόνο τότε έχει θετικά αποτελέσματα. Το ίδιο το άτομο προοδεύει οικονομικά, αλλά και ολοκληρώνεται σαν προσωπικότη­τα. Νιώθει ανεξάρτητο και χρήσιμο στο κοινωνικό σύνολο, είναι ήρεμο ψυχικά, γιατί έχει εξασφαλίσει τη ζωή του, και αισθάνεται ότι αναγνω­ρίζεται απ’ όλους. Εκτός από το άτομο του ωφελεί και το σύνολο· όταν δίνεται στη δουλειά του με πάθος, όταν ο ζήλος καθημερινά γίνεται πιο θερμός, όταν εργάζεται έντιμα και ευσυνείδητα, τότε συντελεί, ως μέλος και αυτό της κοινωνίας, στην πρόοδο και την εξέλιξή της. Όταν όλοι έτσι εργάζονται, όταν ο κατάλληλος άνθρωπος είναι στην κατάλληλη θέση, τότε η κοινωνία εξελίσσεται και προοδεύει. Αντιθέτως, η εκλογή αταίριαστου και ακατάλληλου επαγγέλματος έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα για το άτομο και το σύνολο. Το άτομο, μη μπορώντας να αναλάβει ένα επάγγελμα, που δεν του αρέσει ή δεν του ταιριάζει, δεν αποδίδει, οπότε ολόκληρη αλυσίδα υπηρεσιών γύρω από αυτόν χωλαίνει. Εκτός αυτού, βλέπει τη δουλειά του μόνο ως μέσο για ν’ αποκτήσει λίγα χρήματα. Παύει να προσφέρει δημιουργικά και δε βλέπει την ώρα ν’ απαλλαγεί από αυτήν την ανιαρή και πληκτική απασχόληση. Αλλά και η κοινωνία, γενικότερα, βλάπτεται και οπισθοδρομεί. Ο Κικέρωνας σημειώνει σ’ ένα του λόγο: «Πρέπει να κανο­νίζουμε τη ζωή μας σύμφωνα με τις ικανότητες μας. Είναι μάταιο να πηγαίνουμε αντίθετα προς τη φύση μας και ν’ αποβλέπουμε σε κάτι που δεν μπορούμε να φτάσουμε». Ασφαλώς, διαλέγοντας εκείνο με το οποίο θέλουμε ν’ ασχοληθούμε, προβλέπουμε την εξέλιξη και τις προοπτικές του. Ζυγίζουμε καλά τις ανάγκες της κοινωνίας μας και τις ελλείψεις της, σημειώνουμε τους τομείς απασχόλησης που έχουν πια κορεστεί και εκλέγουμε ένα επάγγελμα κατάλληλο ·για μας, αλλά και με καλές προοπτικές. Υπάρχουν, σήμερα, κορεσμένα επαγγέλματα, ώστε πολλοί από εκείνους που τα ασκούν, και μάλιστα οι νεότεροι, ν’ αντιμετωπίζουν πρόβλημα εργασίας. Για παράδειγμα υπάρχει μια τάση, στη σημερινή ιδιαίτερα εποχή, να διαλέγουν οι πιο πολλοί τον επιστημονικό κλάδο, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια συσσώρευση ατόμων σε ορισμένους κλάδους και να σημειώνεται έλλειψη σε άλλους. Κάθε επάγγελμα είναι απαραίτητο και αναγκαίο και χρήσιμο για την κοινωνία, από το επάγγελμα του οδοκαθαριστή μέχρι του πυρηνικού επιστήμονα. Όλοι δεν μπορεί να γίνουν επιστήμονες, καλλιτέχνες. Καθένας αν αγαπά το επάγγελμα του και συνειδητοποιήσει ότι προσφέρει εξασκώντας το στο σύνολο, βρίσκει την ευτυχία και την ολοκλήρωση. Η ευτυχία δε βρίσκεται στη διασημότητα, αλλά σε κάθε επάγγελμα, όσο ασήμαντο και αν είναι, αρκεί να γίνεται με τιμιότητα και ευσυνειδησία. Η επιλογή του επαγγέλματος παίζει το σημαντικότερο ρόλο για την πρόοδο και εξέλιξη της κοινωνίας. Ωφελεί άτομα και κοινωνικά σύνολα, συντελεί στη βελτίωση της οικονομίας και του βιοτικού επιπέδου, συμβάλλει στην ευτυχία και την ομαλή εξέλιξη του ατόμου, στη διαμόρφωση και την ολοκλήρωση της προσωπικότητας. Ο ρόλος του επαγγελματικού προσανατολισμού έγκειται ακριβώς στην ενημέρωση του νέου, που πρωτομπαίνει στο στίβο της ζωής, για τις δυνατότητες και τις προοπτικές που του προσφέρει κάθε επάγγελμα. Στο σημείο αυτό καλείται και η πολιτεία να παίξει πρωταρχικό ρόλο για τη σωστή κατεύθυνση του δυναμικού, που βγαίνει κάθε χρόνο από τα σχολεία, έτοιμο να «ριχτεί» στον αγώνα, της ζωής. Βασικό κριτήριο για την εκλογή του επαγγέλματος είναι και η ορθή εκτίμηση των δυνατοτήτων και ικανοτήτων μας, η γνώση του εαυτού μας. Ξεκινώντας από το σωκρατικό «γνώθι σ΄αυτόν», πρέπει να προχω­ρούμε με βάση αυτό σε κάθε βήμα μας. Πολλές φορές, ο άνθρωπος έχει εκτιμήσει υπερβολικά τις δυνάμεις του· ιδιαίτερα όταν είναι νέος έχει μεγάλες ιδέες, αχαλίνωτη φαντασία, παρασύρεται από τον έπαινο των άλλων και δύσκολα μπορεί να κρίνει λογικά και σύμφωνα με τις πραγματικές ικανότητες του. Φθάνει, έτσι, στο τέλος να διαλέξει ένα επάγγελμα, που ελάχιστα ή καθόλου δεν ταιριάζει με το χαρακτήρα του και την ιδιοσυγκρασία του. Πέρα από τις πνευματικές ικανότητες, πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι σωματικές, αν ο οργανισμός είναι σε θέση να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες και τις απαιτήσεις του επαγγέλματος. Πολλές φορές υπάρχει η διάθεση, λείπει, όμως, η σωματική δύναμη, η ικανότητα. Κοινωνική επιταγή καθένας να εξασκεί το επάγγελμα για το οποίο είναι κατάλληλος, με μοναδικό σκοπό την ατομική και κοινωνική προσφορά. Τότε, όλα τα προβλήματα θα λυθούν και η κοινωνία θα αποτελεί έναν άριστα συγκροτημένο μηχανισμό, που θα λειτουργεί με ακρίβεια και λεπτομέρεια για ένα καλύτερο αύριο. Σ’ αυτό το σημείο θα εξετάσουμε το ρόλο των γονέων στην επιλογή του επαγγέλματος. Αναμφίβολα οι γονείς διαδραματίζουν έναν αποφασιστικό ρόλο στην κρίσιμη απόφαση των παιδιών τους για την επιλογή των σπουδών και της επαγγελματικής τους καριέρας Πολλά εξαρτώνται φυσικά από τις δικές τους αντιλήψεις, την κοινωνική τους συμπεριφορά, τη φιλοσοφία ζωής. τον τρόπο ανατροφής των παιδιών και κυρίως τις διαπροσωπικές σχέσεις. Γενικότερα θα λέγαμε, πολλοί γονείς στη χώρα μας είναι γνωστό ότι διακρίνονται για μια μάλλον υπερπροστατευτική συμπεριφορά απέναντι στα παιδιά τους. Αυτό, αν και μεταστρέφεται τα τελευταία χρόνια, οφείλεται κυρίως σε παραδοσιακές αντιλήψεις και συμπεριφορές που εμπεριέχονται στα εθνολογικά, πολιτισμικά και κοινωνικά δεδομένα της χώρας μας. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι γονείς επιχειρούν να επιβάλουν στα παιδιά τους τις δικές τους επιθυμίες ή και απωθημένα, όσον αφορά τις σπουδές και το επάγγελμα που αυτά θα ακολουθήσουν. Όμως, στη σημερινή εποχή, πολύ συχνά αυτού του τύπου η πίεση έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο. Οι νέοι πολύ συχνά λειτουργούν αρνητικά ή και ανατρεπτικά απέναντι στις παλαιότερες γενιές και ιδιαίτερα απέναντι σε γονείς με υπερπροστατευτική συμπεριφορά. Χειρότερη ακόμη είναι η περίπτωση όπου τα παιδιά τελικά αποδέχονται τις επίμονες απαιτήσεις των γονιών τους και ακολουθούν σπουδές που τα οδηγούν σε επαγγέλματα τα οποία είτε δεν τους ταιριάζουν είτε έχουν ιδιαίτερα αρνητικές εργασιακές προοπτικές. Τότε τους αναμένουν δυσάρεστες εργασιακές περιπέτειες και αποτυχίες, για τις οποίες την καθοριστική ευθύνη φέρουν φυσικά οι γονείς. Για όλους τους παραπάνω λόγους, οι γονείς, που ασφαλώς ενδιαφέρονται για το μέλλον των παιδιών τους, οφείλουν να διερευνήσουν περισσότερο σε βάθος το ίδιο θέμα. να αποκτήσουν και εκείνοι κάποιες στοιχειώδεις έστω γνώσεις επαγγελματικού προσανατολισμού, έτσι ώστε η γνώμη τους να έχει βαρύτητα και να είναι η καλύτερη δυνατή για το μέλλον των παιδιών τους. Θα πρέπει να αποβάλουν την υπερπροστατευτική αντίληψη που χαρακτηρίζει πολλούς απέναντι σ΄ αυτά. Οφείλουν να κατανοήσουν ότι είναι πιο σωστό και κυρίως πιο αποτελεσματικό, στη σημερινή εποχή, να συζητούν και να συμβουλεύουν με διακριτικό και έμμεσο τρόπο, αντί να θέλουν να επιβάλλουν αυταρχικά τη δική τους θέληση στα παιδιά τους. Επιπλέον δε θα πρέπει να λησμονούν ότι ο κάθε άνθρωπος, όπως και τα παιδιά τους, έχει το δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα, ο οποίος χρειάζεται ευέλικτη και κατάλληλη αντιμετώπιση. Το πρώτο που πρέπει να διερευνήσουν σε βάθος και να μάθουν οι γονείς είναι ο πραγματικός χαρακτήρας, τα ταλέντα, οι ικανότητες, οι δυνατότητες, οι προσδοκίες, οι επιθυμίες, η φιλοσοφία ζωής των παιδιών τους. Με λίγα λόγια, ποια είναι, τι θέλουν και τι μπορούν αυτά να κάνουν. Πρόκειται δηλαδή για το ίδιο ερώτημα στο οποίο θα πρέπει να απαντήσουν και οι ίδιοι, οι άμεσα ενδιαφερόμενοι. Το «γνώθι σ΄αυτόν», η γνώση του εαυτού μας, η αυτογνωσία, παραμένει πάντοτε το ζητούμενο, είναι η αιώνια σοφή συμβουλή προς τα παιδιά μας, όπως και για μας τους ίδιους βέβαια. Το δεύτερο σημαντικό ζήτημα, όπως ήδη έχει τονιστεί, είναι η στοιχειώδης έστω γνώση του σημερινού οικονομικού περιβάλλοντος και ειδικότερα οι τάσεις και οι προοπτικές της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να αναζητηθούν τα σχετικά δεδομένα, με προσφυγή σε ειδικούς του επαγγελματικού προσανατολισμού και σε διάφορα σχετικά έντυπα ή βιβλία.